ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΟΥΣΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΤΕΕ
Θέμα: Η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού, η οδική ασφάλεια και η επιβάρυνση του Δημοσίου
Σχετ.:
- ΤΕΕ/Τμήμα Ηπείρου, Απόφαση 216 / 09-04-2026
- Ανακοίνωση Συλλόγου Εργαζομένων της ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΣ Α.Ε. (ΣΕΤΕΟ): https://l1nq.com/876n4d1
Η Εγνατία Οδός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δημόσιες υποδομές της χώρας και βασικό αναπτυξιακό και συγκοινωνιακό άξονα της Βόρειας Ελλάδας. Η κατασκευή, λειτουργία και συντήρησή της στηρίχθηκαν επί δεκαετίες σε δημόσιους πόρους και στην τεχνική εργασία εκατοντάδων συναδέλφων μηχανικών και εργαζομένων της «Εγνατία Οδός Α.Ε.».
Η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ θεωρεί ότι η έναρξη της παραχώρησης του αυτοκινητοδρόμου για 35 χρόνια στη «Νέα Εγνατία Οδός Α.Ε.» έχει ήδη δημιουργήσει μια σειρά από πολύ σοβαρά προβλήματα ως προς τη χρηματοδότηση των εργασιών συντήρησης, την κατάσταση της υποδομής και, πάνω απ’ όλα, τη διασφάλιση της οδικής ασφάλειας και της απρόσκοπτης λειτουργίας του άξονα.
Ήδη από την έναρξη του νέου καθεστώτος έχουν παρατηρηθεί εκτεταμένες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και περιορισμοί σε σημαντικά τμήματα της Εγνατίας, ιδιαίτερα στην περιοχή Γρεβενών–Ηγουμενίτσας και στις σήραγγες, με μεγάλα τμήματα του αυτοκινητοδρόμου να λειτουργούν με μία λωρίδα κυκλοφορίας και χαμηλές ταχύτητες. Η συνεχής μονοδρόμηση σε ορεινά τμήματα, σε διαδοχικές σήραγγες και γέφυρες και με σημαντική παρουσία βαρέων οχημάτων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή κυκλοφοριακή ταλαιπωρία, αλλά αποτελεί ζήτημα οδικής ασφάλειας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ζήτημα της αδειοδότησης και αναβάθμισης των σηράγγων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί από τους εργαζόμενους της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» και το ΤΕΕ/Τμήμα Ηπείρου, από τις 35 σήραγγες μήκους άνω των 500 μέτρων, οι 19 είναι αδειοδοτημένες (17 κατά Ε και 2 κατά Α) και 16 δεν διέθεταν πλήρη πιστοποίηση κατηγορίας Ε κατά την έναρξη της παραχώρησης, ενώ σημαντικό μέρος των απαιτούμενων εργασιών είχε ήδη εκτελεστεί ή βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο. Όπως σχετικά επισημαίνεται, περίπου το 90% των εργασιών για την αδειοδότηση των συγκεκριμένων σηράγγων είχε ήδη ανατεθεί και εκτελεστεί.
Παρά τα παραπάνω, με τροποποίηση της σύμβασης η διαδικασία αδειοδότησης των σηράγγων ανατέθηκε στον παραχωρησιούχο, με αρχικά προβλεπόμενη αποζημίωση ύψους τουλάχιστον 180 εκατ. ευρώ. Ταυτόχρονα, η σύμβαση δεν θέτει σαφές ανώτατο όριο στη σχετική δημόσια δαπάνη. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την πρόσφατη τροπολογία του Ιουλίου 2026, με την οποία προβλέπεται η δυνατότητα μεταφοράς έως 60 εκατ. ευρώ κατ’ έτος, και συνολικά έως 240 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2027–2030, από τα διαθέσιμα της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, για την κάλυψη υποχρεώσεων και οικονομικών αποζημιώσεων που απορρέουν από τη σύμβαση παραχώρησης.
Έτσι, το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο την αρχική αποζημίωση των 180 εκατ. ευρώ για τις σήραγγες. Προκύπτει ένα νέο, επιπλέον δημόσιο χρηματοδοτικό βάρος ύψους έως 240 εκατ. ευρώ, ενώ η ίδια η σύμβαση περιλαμβάνει ήδη πρόβλεψη για 60 εκατ. ευρώ αποζημίωση του παραχωρησιούχου για εργασίες σε παλαιές γέφυρες. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό, καθώς κατά τη διαγωνιστική διαδικασία είχε παρουσιαστεί ως βασικό στοιχείο της παραχώρησης ότι ο ιδιώτης θα αναλάμβανε σημαντικές επενδύσεις για την ανάταξη της Εγνατίας. Οι υποχρεωτικές επενδύσεις της πρώτης πενταετίας είχαν παρουσιαστεί σε ύψος περίπου 420 εκατ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι χρήστες της Εγνατίας καλούνται να καταβάλουν ολοένα υψηλότερα διόδια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η συνολική αύξηση μέχρι το 2028 προσεγγίζει το 170%, με τη διαδρομή των 657 χλμ. για ΙΧ να αυξάνεται από 19,30 ευρώ σε 52,20 ευρώ και για φορτηγά και λεωφορεία από 67,50 ευρώ σε 183,80 ευρώ. Στον νέο σταθμό Πλατάνου, η διαδρομή Θεσσαλονίκη–Βέροια με επιστροφή αυξάνεται για τα ΙΧ από 2,30 ευρώ σε 9,40 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η σταδιακή άρση των δωρεάν διελεύσεων που ισχύουν σήμερα για κατοίκους συγκεκριμένων περιοχών, καθώς και των εκπτώσεων για τους συχνούς χρήστες. Με τον τρόπο αυτό, το κόστος της χρήσης μιας δημόσιας υποδομής μετακυλίεται ακόμη περισσότερο στους πολίτες και ιδιαίτερα σε όσους είναι υποχρεωμένοι να τη χρησιμοποιούν συστηματικά για την εργασία και την καθημερινή τους ζωή.
Δημιουργείται, συνεπώς, μια ιδιαίτερα προβληματική σχέση μεταξύ ιδιωτικών εσόδων και δημόσιου κινδύνου: ο παραχωρησιούχος αποκτά για 35 χρόνια το δικαίωμα εκμετάλλευσης μιας υποδομής που έχει κατασκευαστεί με δημόσιους πόρους και εισπράττει αυξημένα διόδια, ενώ παράλληλα το Δημόσιο εξακολουθεί να αναλαμβάνει σημαντικό μέρος του κόστους για εργασίες, πιστοποιήσεις, κινδύνους και αποζημιώσεις. Η σχετική απόφαση του ΤΕΕ/Τμήματος Ηπείρου είχε ήδη επισημάνει, μεταξύ άλλων, ότι το Δημόσιο θα αποζημιώνει τον παραχωρησιούχο για κινδύνους όπως πλημμύρες και κατολισθήσεις, ότι προβλέπονται αποζημιώσεις για σταθμούς διοδίων που δεν κατασκευάστηκαν και για διακοπές ή μειώσεις της κυκλοφορίας, καθώς και ότι το τίμημα της παραχώρησης υπόκειται σε ΦΠΑ ο οποίος επιστρέφεται στον παραχωρησιούχο.
Με βάση τα παραπάνω, η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ:
- Εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την κατάσταση λειτουργίας και ασφάλειας της Εγνατίας Οδού και ζητά την άμεση λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης και ασφαλής λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου, χωρίς παρατεταμένες και αδικαιολόγητες μονοδρομήσεις και περιορισμούς.
- Ζητά την πλήρη δημοσιοποίηση της Σύμβασης Παραχώρησης και όλων των Προσαρτημάτων της, καθώς και κάθε τροποποίησης, τεχνικής μελέτης, χρονοδιαγράμματος, προϋπολογισμού και οικονομικής απαίτησης του παραχωρησιούχου που αφορά την Εγνατία Οδό.
- Ζητά πλήρη και αναλυτική ενημέρωση για το κόστος των εργασιών στις σήραγγες, την πορεία πιστοποίησής τους, τις εργασίες που είχαν ήδη εκτελεστεί πριν από την παραχώρηση και τους λόγους για τους οποίους αυτές ανατέθηκαν εκ νέου στον παραχωρησιούχο.
- Ζητά να δημοσιοποιηθεί αναλυτικά η χρήση των έως 240 εκατ. ευρώ που προβλέπεται να μεταφερθούν από τα διαθέσιμα της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» για την περίοδο 2027–2030, καθώς και κάθε άλλη μέχρι σήμερα ή μελλοντική αποζημίωση που επιβαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο.
- Ζητά να προσδιοριστεί με πλήρη διαφάνεια το πραγματικό καθαρό οικονομικό τίμημα της παραχώρησης, μετά την αφαίρεση αποζημιώσεων, επιστροφών, απαιτήσεων και λοιπών οικονομικών επιβαρύνσεων που αναλαμβάνει το Δημόσιο.
- Ζητά να δημοσιοποιηθούν τα στοιχεία των αυξήσεων των διοδίων και των προβλεπόμενων εσόδων του παραχωρησιούχου, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί η οικονομική ισορροπία της σύμβασης και η επιβάρυνση των πολιτών και των επιχειρήσεων.
- Θεωρεί απαραίτητο να διασφαλιστεί ο δημόσιος τεχνικός έλεγχος της υποδομής και να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία και η εμπειρία του προσωπικού της «Εγνατία Οδός Α.Ε.». Η αποδυνάμωση του δημόσιου τεχνικού φορέα δεν μπορεί να οδηγεί σε απώλεια τεχνογνωσίας και ελέγχου πάνω σε μία κρίσιμη εθνική υποδομή.
- Ζητά από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να ενημερώσει το ΤΕΕ για το συνολικό τεχνικό και οικονομικό σχέδιο εργασιών της Εγνατίας Οδού, με σαφή κατανομή των υποχρεώσεων μεταξύ Δημοσίου και παραχωρησιούχου.
Το ΤΕΕ, ως θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, δεν μπορεί να παραμένει σιωπηλό απέναντι σε εξελίξεις που αφορούν την ασφάλεια, τη λειτουργία, τη χρηματοδότηση και το μέλλον μιας από τις σημαντικότερες υποδομές της χώρας. Η προστασία της οδικής ασφάλειας, η διαφάνεια στη διαχείριση των δημόσιων πόρων, η αξιοποίηση της δημόσιας τεχνικής γνώσης και η υπεράσπιση του δημόσιου συμφέροντος αποτελούν βασικές ευθύνες του ΤΕΕ.
Η Εγνατία Οδός κατασκευάστηκε ως δημόσια υποδομή για να υπηρετεί την κοινωνία, την οικονομία και την περιφερειακή ανάπτυξη. Η λειτουργία της δεν μπορεί να μετατρέπεται σε μηχανισμό ιδιωτικής κερδοφορίας με ταυτόχρονη μεταφορά των κινδύνων και του κόστους στο Δημόσιο και στους χρήστες της.