ΤΠΣ/ΕΠΣ και Χωροταξικός “Σχεδιασμός” – Ανάλυση των προκλήσεων και οργάνωση των αντιστάσεων
Οι μεγάλες αλλαγές
Στην Ελλάδα σήμερα, βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη αναδιάρθρωση του χωροταξικού και πολεοδομικού πλαισίου.
Με αιχμή τα υπό εκπόνηση Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) και τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ), τα οποία εκπονούνται σε όλη σχεδόν τη χώρα, σε συνδυασμό με το θεσμοθετημένο πλέον Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) και το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), αλλά και υπό τη σκιά σημαντικών αλλαγών, όπως τις αλλαγές στα όρια οικισμών και στην εκτός σχεδίου δόμηση, που έχουν έρθει όμως, με στρεβλό τρόπο, ως δικαστικές αποφάσεις, να κυριαρχούν τον πολεοδομικό σχεδιασμό, διαμορφώνεται ένα πλαίσιο που θα μας επηρεάζει σε μεγάλο βάθος χρόνου.
Οι προκλήσεις
Οι αλλαγές στο σχεδιασμό και στο πλαίσιο, δεν είναι επί της αρχής αρνητικές. Αντίθετα, είναι πολλά αυτά που θα έπρεπε να αλλάξουν σε σχέση με το χθες και το σήμερα του πολεοδομικού και χωροταξικού σχεδιασμού.
Είναι όμως αρνητικές οι αλλαγές οι οποίες γίνονται βεβιασμένα, με αδιαφάνεια, χωρίς διαβούλευση, χωρίς κοινωνική και τοπική γείωση.
Είναι λάθος εξ ορισμού ο σχεδιασμός, τον οποίο δεν μπορεί να ακολουθήσει και να καταλάβει ούτε καν ο τεχνικός κόσμος, πόσο μάλλον η τοπική αυτοδιοίκηση και οι τοπικές κοινωνίες.
Είναι επικίνδυνο να εκπονούνται μακροπρόθεσμες και μεγάλες αλλαγές στο χωροταξικό πλαίσιο, όταν το νομικό υπόβαθρο είναι κατακερματισμένο και αντιφατικό, οι δημόσιες υπηρεσίες παραπαίουν και θεσμοί όπως το ΤΕΕ έχουν εκφυλιστεί και δεν επιτελούν το ρόλο τους.
Είναι δυσοίωνο ο χωροταξικός σχεδιασμός να αγωνιά να αποτελέσει προωθητικό εργαλείο για την «ανάπτυξη» της κτηματαγοράς και του κατασκευαστικού τομέα. Είναι απειλητικό να αναγνωρίζεται ο κάθε χώρος ως δυνητικό πεδίο κερδοφορίας και η κερδοφορία η μοναδική σωστή αξιοποίηση του χώρου.
Είναι σίγουρα απειλή τα σχέδια, τα οποία κρύβουν πίσω από την τεχνοκρατική πολυπλοκότητα, μία αρχή σχεδιασμού, που ρητά στοχεύει στη μέγιστη οικονομική εκμετάλλευση του χώρου έναντι της κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, το οποίο είναι ίσως και το πιο ουσιαστικό στοιχείο.
Οι επιπτώσεις
Στην ουσία, πολλά από τα ζητήματα που μας απασχολούν συνολικότερα, όπως κοινόχρηστοι χώροι, χρήση γης προς όφελος των πολλών και όχι των λίγων, προστασία του περιβάλλοντος, κοινωφελείς δομές πρόνοιας – υγείας – εκπαίδευσης – πολιτισμού, δίκαιη οικιστική ανάπτυξη, κάλυψη στεγαστικής ανάγκης, περιορισμός βραχυχρόνιας μίσθωσης, αντιπλημμυρική προστασία, περιαστικές και αστικές μετακινήσεις, προστασία ιστορικών-πολιτισμικών χώρων και κτιρίων, και πολλά ακόμη περνάνε μέσα από τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό.
Με τον τρόπο που έρχονται οι μεγάλες αλλαγές στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό:
- Χάνεται μακροπρόθεσμα η ευκαιρία για να γίνουν με σωστό τρόπο οι πολλές αλλαγές που πραγματικά χρειαζόμαστε
- Θεσμοθετούνται οι υφιστάμενες στρεβλώσεις και αντιφάσεις που διαχρονικά και εσκεμμένα έχουν συσσωρευτεί
- Κατοχυρώνονται και θωρακίζονται οι επιδιώξεις των μεγάλων συμφερόντων έναντι των μεγάλων αναγκών των πολλών.
Η επιδίωξη μας
Αυτό το πλαίσιο σχεδιασμού, θέλουμε και ως ΑΡ.Α.Γ.Ε.Σ. να βοηθήσουμε να αλλάξει. Θέλουμε να φέρουμε στο φως την διαδικασία εκπόνησης, να φέρουμε στο προσκήνιο τα πραγματικά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, να αναδείξουμε τους στόχους πολεοδομικής και χωροταξικής οργάνωσης που θα εξυπηρετoύν το δημόσιο συμφέρον και το συλλογικό όφελος.
Θέλουμε ο τεχνικός κόσμος να επικοινωνήσει τις εμπειρίες του, τους προβληματισμούς του, τις παρατηρήσεις του και τις ιδέες του για τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό. Επιδιώκουμε να τροφοδοτήσουμε τον τεχνικό κόσμο, τα κινήματα, τοπικούς φορείς και την τοπική αυτοδιοίκηση με τα εργαλεία και τη γνώση που χρειάζεται για να φέρουμε τον πολεοδομικό σχεδιασμό μακριά από τα σκοτάδια της διαπλοκής και κοντά στις πραγματικές ανάγκες του τόπου.
Σε αυτό το συνολικό πλαίσιο, θέλουμε ως ΑΡ.Α.Γ.Ε.Σ., να συνεισφέρουμε, στην ανάδειξη και ανάλυση των προκλήσεων που προκύπτουν αλλά και στην οργάνωση των αντιστάσεων που απαιτούνται. Για αυτό το λόγο διοργανώνουμε την εκδήλωση:
-
Μαρία Καραμανώφ, Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, Αντιπρόεδρος ΣτΕ ε.τ.
-
Σοφία Τσάδαρη, Αρχιτέκτων Μηχανικός, Πολεοδόμος, Αντιπρόεδρος ΣΕΠΟΧ
-
Σωκράτης Μπέκος-Ρόκος, Πολιτικός Μηχανικός, Μέλος Αντιπροσωπείας ΤΕΕ
Θα ακολουθήσει συζήτηση.