Μεταξύ του Δήμου Τρικκαίων και του Δήμου Μετεώρων, στην ημιορεινή περιοχή των Αντιχασίων και συγκεκριμένα στην κοινότητα Ελληνοκάστρου της Περιφερειακής Ενότητας Τρικάλων, σχεδιάζεται να κατασκευαστεί σε γεωργική γη ένα έργο με 601.504 φωτοβολταϊκά πάνελ. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο φωτοβολταϊκό σταθμό στην Ελλάδα και τον δεύτερο μεγαλύτερο στην Ευρώπη, καθώς αναμένεται να αναπτυχθεί σε δεσμευμένη έκταση 15.500 στρεμμάτων, εκ των οποίων 6.000 στρέμματα θα καλυφθούν με φωτοβολταϊκά πάνελ.
Συγκεκριμένα το έργο με ονομαστική ισχύ 430 MW, το οποίο είχε φορέα υλοποίησης την εταιρεία DAMCO ENERGY A.E. (Όμιλος Κοπελούζου) και πουλήθηκε στη «ΔΕΗ Ανανεώσιμες Μονοπρόσωπη Α.Ε.», θα αναπτύσσεται σε ακτίνα 5 χιλιομέτρων από το κέντρο της τοπικής κοινότητας Ελληνοκάστρου. Οι πλησιέστερες οικίες του χωριού θα απέχουν μόλις 244,00 μ. από το έργο, ενώ η απόσταση από τα όρια του οικισμού θα είναι στα 208,00 μ. Να σημειωθεί πως το σύνολο της έκτασης που καταλαμβάνει το έργο, βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση και σε άμεση οπτική επαφή με τους βράχους των Μετεώρων, μνημείο της Παγκόσμιας Φυσικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Το νοητό πολύγωνο, το οποίο πλαισιώνει την έκταση του έργου, εφάπτεται με 7 οικισμούς τοπικών κοινοτήτων (Ρίζωμα, Πλάτανος, Ελληνόκαστρο, Αρδάνι, Λιόπρασο, Γερακάρι και Αύρα), ενώ παράλληλα, σε απόσταση μικρότερη από 8 χιλιόμετρα αναπτύσσεται ήδη και άλλος φωτοβολταϊκός σταθμός ισχύος 208MW της εταιρείας «Ελληνικά Πετρέλαια». Το έργο αναπτύσσεται σε περιοχή Natura 2000 και όλη η έκτασή του εμπίπτει εντός των ορίων αποτερματισμού της ΖΕΠ «Αντιχάσια Όρη και Μετέωρα», ενώ τμήμα της έκτασης των γηπέδων των έργων, το γήπεδο του ΚΥΤ και η υπόγεια γραμμή Μέσης Τάσης εμπίπτουν εντός των ορίων αποτερματισμού της Ειδικής Ζώνης Διατήρησης (ΕΖΔ) «Αντιχάσια Όρη και Μετέωρα, Σπήλαιο Μελισσότρυπα». Να σημειωθεί πως η περιοχή παρουσιάζει σημαντική περιβαλλοντική αξία λόγω της βιοποικιλότητας της πανίδας, της χλωρίδας και της παρουσίας σπάνιων και ενδημικών ειδών.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται να χωρετηθεί σε 72 επιμέρους γήπεδα συνολικής έκτασης 5.931,70 στρ. Στα γήπεδα αυτά θα εγκατασταθούν οι Φ/Β επιφάνειες, αντιστροφείς στοιχειοσειράς, 90 οικίσκοι ανύψωσης τάσης και διασύνδεσης κι ένας κεντρικός οικίσκος ελέγχου. Συνοδά έργα αποτελούν οι εσωτερικές διασυνδέσεις και η υπόγεια εξωτερική διασύνδεση μήκους 11,15 km, κέντρο υπερυψηλής τάσης (ΚΥΤ) -το οποίο θα διασυνδεθεί με την υφιστάμενη εναέρια γραμμή- και οδοποιία πρόσβασης συνολικού μήκους 19,20 km. Επιπλέον αυτών, όλη αυτή η τεράστια έκταση του έργου θα περιφραχθεί από συρματόπλεγμα ύψους 3 μ. και συνολικού μήκους 121km. , με ότι αυτό συνεπάγεται για την διαβίωση και μετακίνηση των ειδών πανίδας που φωλιάζει στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και για την γεωργική και κτηνοτροφική ανθρώπινη δραστηριότητα
ΙΣΤΟΡΙΚΑ | ΝΟΜΙΚΑ
Ο φορέας του έργου κατέθεσε αίτημα στη ΡΑΕ στις 30/6/2022 και έλαβε τη βεβαίωση παραγωγού στις 25/11/2022. Στη συνέχεια υπέβαλε τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στις 28/7/2023. Όμως η μελέτη φαίνεται να εκπονήθηκε εντός μόλις 8 μηνών από την έκδοση βεβαίωσης παραγωγού, αντί των 18 μηνών που προβλέπεται για περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές όπως η συγκεκριμένη. Σημειώνεται δε, ότι το έργο ακριβώς λόγω του μεγέθους του εντάσσεται στην επαχθέστερη περιβαλλοντική υποκατηγορία των έργων Α1 (στην υποκατηγορία Α1 εντάσσονται έργα των 50MW και άνω), δηλαδή εκείνων που ενδέχεται να προκαλέσουν πολύ σημαντικές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον.
Ενώ η μελέτη διαβιβάστηκε σε 20 υπηρεσίες, η αδειοδότηση του έργου στηρίχθηκε στη γνωμοδότηση μόνο 9 υπηρεσιών.
Η γνωμοδότηση της Διεύθυνσης Δασών του ΥΠΕΝ εκδόθηκε δίχως να έχουν υπάρξει γνωμοδοτήσεις (κατά την έκδοση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων – ΑΕΠΟ) από το Δασαρχείο Τρικάλων και από τη Διεύθυνση Δασών Τρικάλων. Στη συνέχεια, το ΥΠΕΝ προέβη σε έγκριση της ΑΕΠΟ, ενώ αυτή ενέχει χαρακτήρα έγκρισης επέμβασης, χωρίς να αναμένει την κρισιμότατη γνώμη των οικείων, και πιο αρμόδιων λόγω εντοπιότητας υπηρεσιών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο φορέας μπορεί να ξεκινήσει την υλοποίηση του έργου ενώ εκκρεμούν – υπολείπονται οι γνωμοδοτήσεις των προαναφερθεισών υπηρεσιών. Συν τοις άλλοις απουσιάζει από την διαδικασία και η γνωμοδότηση του Περιφερειακού Συμβουλίου Θεσσαλίας ως μη ουσιώδης.
Μέχρι πρόσφατα η περιοχή ήταν χαρακτηρισμένη ως «Γη Υψηλής Παραγωγικότητας» και προστατευόταν νομικά. Ωστόσο, στις 28/3/2023 ψηφίστηκε νόμος κατάργησης της «Γης Υψηλής Παραγωγικότητας» (Ν5035, άρθρο 50) και μόλις μία εβδομάδα μετά ο φορέας του έργου, εκμεταλλευόμενος την αλλαγή του νόμου, κατέθεσε αίτηση προς την ΠΕΧΩΠ (5/4/2023) προκειμένου να καταφέρει να κατοχυρώσει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών εντός ιδιωτικών εκτάσεων. Σημειώνεται ότι, πάνω σε αυτόν τον νόμο «πάτησε» η ΠΕΧΩΠ για τον αποχαρακτηρισμό της αγροτικής γης της περιοχής.
Σε δεύτερη φάση, η απόφαση της ΠΕΧΩΠ δεν θεωρείται επιστημονικά τεκμηριωμένη, καθώς το σύνολο των στρεμμάτων έχει χαρακτηριστεί βάσει μόλις τεσσάρων αναλύσεων εδάφους -οι οποίες έγιναν από μη πιστοποιημένο εργαστήριο- και χωρίς να αναφέρεται η ακριβής θέση λήψης του δείγματος προκειμένου να είναι δυνατή η ιχνηλασιμότητα της μέτρησης. Επίσης, τα δείγματα λήφθηκαν από ιδιοκτήτη γης μισθωτή στην εταιρεία και άρα άμεσα εμπλεκόμενο με ενδεχόμενο συμφέρον, ο οποίος είναι υπέρμαχος του έργου, κάτι που παραβιάζει την αρχή της αμεροληψίας.
Ανύπαρκτη είναι και η γνωμοδότηση από την πλευρά του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), η οποία είναι εξαιρετικά κρίσιμη και βαρύνουσας σημασίας, καθώς σε περίπτωση αρνητικής γνωμοδότησής του το έργο στο μεγαλύτερο μέρος του δεν θα μπορούσε να λάβει περιβαλλοντική έγκριση.
ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Οι συνέπειες του έργου αυτού, εκτός από καταστροφικές, θα είναι και ανεπανόρθωτες στην ευρύτερη προστατευόμενη περιοχή των Αντιχασίων. Σύμφωνα με τη μελέτη της ίδιας της εταιρείας, η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του αέρα θα ανέλθει έως και 2 βαθμούς Κελσίου, ενώ του εδάφους έως και 4 βαθμούς. Στην ίδια μελέτη αναφέρεται ότι το φωτοβολταϊκό μπορεί να δημιουργήσει οπτική όχληση και επομένως αρνητική επίπτωση στην αισθητική της περιοχής.
Η αποψίλωση πλούσιας βλάστησης 6.000 στρεμμάτων θα έχει ως συνέπεια την αποξήρανση του εδάφους, την αλλαγή στην απορροή των υδάτων, τη διατάραξη της υδρολογικής ισορροπίας, την επιτάχυνση της διάβρωσης του εδάφους και τη μείωση της ικανότητας απορρόφησης του βρόχινου νερού, με δραματικές επιπτώσεις στην περιοχή λόγω έντονων πλυμμηρικών φαινομένων. Άλλωστε, οι νωπές στη μνήμη οι καταστροφές που επέφερε το φαινόμενο «Ντάνιελ» στις περιοχές των Τρικάλων και ευρύτερα στη περιφέρεια της Θεσσαλίας.
Η αλλοίωση της μορφολογίας του εδάφους και η αποψίλωση της βλάστησης για την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών υαλοπινάκων, θα επιφέρει άκρως σημαντική περιβαλλοντική υποβάθμιση του οικοσυστήματος διαβίωσης πληθώρας – σημαντικών ειδών χλωρίδας και πανίδας. Παράλληλα, θα υποβαθμιστεί σημαντικά η κτηνοτροφική και γεωργική δραστηριότητα με μείωση της βόσκησης και των εκτάσεων προς καλλιέργεια. Με αυτόν τον τρόπο, θα υπάρξει εξάλειψη των παραδοσιακών δραστηριοτήτων του πρωτογενή τομέα, όπως η γεωργία, η αμπελουργία, η κτηνοτροφία και η μελισσοκομία.
Η τοπική κοινωνία είναι σύσσωμα αντίθετη με την κατασκευή του έργου!
Στις 9/2/2024 κατατέθηκε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά της έγκρισης αδείας περιβαλλοντικών όρων με 4 αιτήσεις υπογεγραμμένες συνολικά από 200 άτομα από τις όμορες τοπικές κοινότητες κατά της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Η εκδίκαση της προσφυγής, μετά από τρεις αναβολές, έχει οριστεί για τις 21 Ιανουαρίου 2026. Τον αγώνα κατά της υλοποίησης του έργου “τρέχει” ο Σύλλογος Ενεργών Πολιτών για την Προστασία του Περιβάλλοντος Αντιχασίων & Μετεώρων (ΣΕΠΑΜ), που αποτελεί συνέχεια της συντονιστικής επιτροπής κατά του φωτοβολταϊκού.
Σαν ΑΡΑΓΕΣ δηλώνουμε την στήριξη στον αγώνα των πολιτών των Αντιχασίων και της ευρύτερης περιοχής! Ως μηχανικοί αγωνιζόμαστε προς όφελος της κοινωνίας, γι’αυτό καλούμε το ΤΕΕ και όλους τους φορείς μηχανικών να πάρουν θέση ή και να συνεισφέρουν με τις τεχνικές τους γνώσεις στον αγώνα απέναντι στις καταστροφικές επενδύσεις που ολοένα εμφανίζονται στα βουνά και τα ποτάμια της χώρας μας με καταστροφικές συνέπειες στο περιβάλλον και όχι μόνο.
